Zamknij
1_kosciuszki 2_parkowa animacja_10 animacja_11 animacja_12 animacja_13 animacja_14 animacja_2 animacja_3 animacja_4 animacja_5 animacja_6 animacja_7 animacja_8 animacja_9
Zmień kontrast
Wersja polska English version

Historia Pajęczna

 

Pierwszą wzmiankę o Pajęcznie zawiera kronika benedyktyńskiego kronikarza Ortlieba z Zwifalten z 1140r. We wzmiance tej mowa, iż do księżnej Salomei, wdowy po Bolesławie Krzywoustym, przybyło wówczas poselstwo z klasztoru w Zwifalten. Wymienione w kronice „oppidulo Paginensi” jest właśnie utożsamiane z Pajęcznem, które należało do księżnej Salomei. Z kolei w 1155r. w bulli papieża Hadriana, wydanej dla biskupa wrocławskiego Waltera, papież potwierdził przynależność do biskupstwa wsi Stryjowo położonej koło „Pageuchno”.

Data nadania Pajęcznu praw miejskich nie jest znana-nie zachował się bowiem akt lokacji. Należy przypuszczać, że prawa te nadał Pajęcznu książę sieradzki Leszek Czarny, a stało się to prawdopodobnie w 1265r. w momencie, gdy prawa takowe otrzymały z rąk księcia: Nowa Brzeźnica i Radomsko. Pierwsza wzmianka o Pajęcznie jako mieście pochodzi z 1276r. Wraz z lokacją Pajęczno uzyskało własny samorząd i odpowiednie przywileje oraz herb wyobrażający mur forteczny z otwarta bramą, zakończony trzema basztami z blankami, nad którymi umieszczono korony królewskie. Jeszcze w XIII w. wymieniono miasto jako „Pagiczno”, „Pageuchno” i „Payenczno”.

Średniowieczne Pajęczno nigdy nie zostało otoczone murami miejskimi. Nie miało przedmieść, nie posiadało również typowego wyglądu miasta lokacyjnego. Było miasteczkiem otwartym, zbliżonym do owalnicy, gdzie domy i zabudowania gospodarcze skupiały się dookoła placu targowego. Była to osada nieobronna uzależniona od starostwa brzeźnickiego, pełniaca funkcję lokalnego ośrodka rzemieślniczego i handlowego na ważnym trakcie handlowym i usługowego wobec rolniczego zaplecza, a większość jej mieszkańców również zajmowała się rolnictwem. „Oppidum Payaczno” wspomniane zostało w wizytacji arcybiskupa Jana Łaskiego (1521).

W 1277r. po raz pierwszy wzmiankowano kościół w Pajęcznie. Pierwotna murowana świątynię ufundować miał ok. 1140r. kasztelan kruszwicki Piotr Dunin (wspominają o tym Jan Długosz i Marcin Bielski). Świątynia ta nosiła wezwanie św. Leonarda. Z czasem, w XIV lub XV wieku do tej niewielkiej romańskiej świątyni dobudowano nową, znacznie obszerniejszą świątynię drewnianą, której nadano wezwanie Wniebowzięcia Matki Boskiej. Fakt, iż pierwotna świątynia nosiła wezwanie św. Leonarda może wskazywać, że istniejące co najmniej w XII w. Pajęczno było jednym z najstarszych ośrodków chrześcijaństwa na tym terenie.

Władysław Jagiełło przywilejem wydanym w 1401r. w nowym Korczynie, nadał miasto i parafię w Pajęcznie jako uposażenie kolegiaty św. Floriana w Krakowie. Odtąd administratorami parafii bywali przewaznie profesorowie Akademii Krakowskiej. W 1528r. Zygmunt Stary wydzielił z ekonomii królewskiej 60 łanów obszaru złożonego z gruntów ornych, lasów i łąk z zaroślami, zwanych "Uboga" i nadał je miastu i jego mieszkańcom w bezpłatne użytkowanie.

W XVI wieku miasto pełniło rolę ośrodka usługowo-handlowego dla okolicznych wsi. Posiadało przywilej cotygodniowego targu i dwóch jarmarków w roku. Część mieszczan trudniła się handlem i rzemiosłem, głównie szewstwem, krawiectwem i garbarstwem. Jednym z elementów średniowiecznego miasta był rynek (dzisiejszy park), który położony był asymetrycznie w stosunku do głównej drogi i z czasem zaczął przybierać kształt prostokątny. Najwcześniejsza wzmianka o ratuszu w Pajęcznie pochodzi z 1563 roku, ale jego położenie nie jest znane.

Po okresie rozkwitu Pajęczno zaczęło tracić na znaczeniu. Wpłynęły na to: zmiana znaczenia głównych szlaków handlowych (od XVw.), potop szwedzki (II poł. XVIIw.) oraz epidemie, w wyniku których Pajęczno straciło wiele cech miejskich. W 1717r. wraz ze starostwem brzeźnickim, zostało nadane zakonowi Paulinów w Częstochowie na utrzymanie twierdzy jasnogórskiej. Zbudowano nowy ratusz oraz nowy murowany kościół konsekrowany w 1756r. przez biskupa chełmskiego Walentego Wężyka. W 1793r. pożar strawił zabudowania rynku i część kościoła. W mieście było wtedy 130 domów i liczyło 643 mieszkańców, z czego 20 osób trudniło się rzemiosłem, a 2 handlem.

Jedną z największych klęsk był pożar w dniu 4IX 1810r., w czasie którego częściowo spłonął kościół (odbudowany dopiero trzynaście lat później). Zniszczeniu uległy także akta parafialne wraz z kroniką miasta pisaną przez proboszczów oraz grobowiec pochowanego tu Marcina Bielskiego, kronikarza z pobliskiej Białej Szlacheckiej. Ogień strawił również ratusz miejski wraz z księgami miejskimi, a także gorzelnię i browar.

Po licznych pożarach miasto zubożało i nie odzyskało dawnej świetności. W 1860r. w Pajęcznie było 165 domów, w których mieszkało 2057 osób. Po upadku powstania listopadowego dobra pajęczańskie zostały przez zaborcę skonfiskowane i przeszły na własność rządową. Na dalszych losach Pajęczna zaważyły rozbiory Polski, okupacja pruska i rosyjska, powstania narodowe oraz utrata praw miejskich w 1870r. W 1880r. osada liczyła 195 domów i 2057 mieszkańców. Podobnie jak wcześniej-podstawowym źródłem utzrymania ludności pozostało rolnictwo.

W okresie międzywojennym Pajęczno, już jako osada odbudowało swoją pozycję dążąc do odzyskania praw miejskich. W dniu 3 IX 1939 roku rozpoczęła się tu okupacja niemiecka. Miasto włączone zostało do Kraju Warty i przemianowane na Peinstett. Rozpoczęły się akcje wysiedleńcze. W 1940r. z Pajęczna i okolicznych wiosek do obozów koncentracyjnych wywieziono ok. 2 tys. osób. W 1940r. w kwartale ulic: Częstochowska, Kanał, Starodziałoszyńska i Zapłocie utworzono getto żydowskie. Tu przywożono Żydów z okolicy a później wywożono do obozów koncentracyjnych. Starszych gminy wyznaniowej wraz z rabinem zastrzelono na cmentarzu kościelnym.

Wyzwolenie nadeszło 19 I 1945r. Intensywny rozwój miasta nastąpił po II wojnie światowej. W 1956r. Pajęczno zostało siedzibą władz powiatu. Prawa miejskie odzyskało w 1958r. i stało sie lokalnym centrum gospodarczym i kulturalnym, przeżywając okres intansywnej urbanizacji. Powstały m. in. nowe obiekty kulturalne, handlowe, zakłady pracy. Reforma administracyjna przeprowadzona w 1975r. rozbiła ziemię pajęczańską pomiędzy 3 województwa: częstochowskie, sieradzkie i piotrkowskie. Pajęczno (wraz z gminą) znalazło się wówczas na terenie województwa częstochowskiego. Od 1999r. miasto znów jest stolicą powiatu w granicach województwa łódzkiego.

 

Działoszyn Kiełczygłów Nowa Brzeźnica Pajęczno Rząśnia Siemkowice Strzelce Wielkie Sulmierzyce
Starostwo Powiatowe w Pajęcznie,
Kościuszki 76, 98-330 Pajęczno, pow. Pajęczański, woj. łódzkie
tel.: 34 311 31 20, fax: 34 311 31 21, email: starostwo.pj@post.pl, http://www.powiatpajeczno.pl
NIP: 772-18-89-349, Regon: 151399172
projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez: CMS - SPI
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x